Tran dorszowy stanowi ważne źródło witaminy A i D. Zawiera również nienasycone kwasy tłuszczowe Omega 3 (EPA-12% i DHA-8%). Wszystkie te składniki decydują o właściwościach terapeutycznych tranu dorszowego.

Wzrost i rozwój organizmu

Tran zawiera witaminę A. Niedobory witaminy A są szczególnie widoczne w nabłonku rogówki oka, układzie oddechowym, przewodzie jelitowym, na skórze, w drogach moczowych i przewodach gruczołów wydzielniczych.

Skóra

Witamina A wpływa na wytwarzanie w komórkach mucyny i keratyny. Wykazano w badaniach, że suplementacja tranem dorszowym korzystnie wpływa na różne zaburzenia skóry (np. trądzik, łuszczyca).

Oczy

Witamina A jest potrzebna dla pręcików i czopków siatkówki oka, które odpowiadają odpowiednio za widzenie nocne i dzienne. U osób z niskim poziomem witaminy A często występuje słabsza adaptacja do zmian światła i niedowidzenie. Niedobór tej witaminy powoduje również „stwardnienie” rogówki oka.

Kości

Tran zawiera witaminę D – ważny składnik odżywczy, który ułatwia przyswajanie wapnia z jelit. Dlatego też właściwy poziom tej witaminy jest niezbędny w złożonych procesach homeostazy wapniowej, które utrzymują odpowiedni poziom wapnia w kościach. Między innymi pomaga to w zapobieganiu krzywicy, osteoporozie.

Choroby stawów a tran dorszowy

Kwasy tłuszczowe Omega-3 korzystnie wpływają na stany zapalne (reumatoidalne zapalenie stawów), hamując wytwarzanie przez białe krwinki związków zapalnych.

Mózg i układ nerwowy

Tran dorszowy zawiera DHA (niezbędny kwas tłuszczowy z grupy Omega 3), który jest ważnym składnikiem dla mózgu, tkanki nerwowej i komórek siatkówki oka.
Niedobór DHA u dorosłych może być przyczyną występowania częstych wahań nastroju, stanów depresyjnych. Może też sprzyjać szybszemu wyczerpaniu psychicznemu i umysłowemu oraz zmniejszać odporność na stres.

Okres rozwoju dzieci i młodzieży

Odpowiednia podaż DHA w diecie sprzyja prawidłowemu rozwojowi mózgu i układu nerwowego u niemowląt, małych dzieci i młodzieży.

Bóle miesiączkowe

Badania nad dorastającymi dziewczętami, które miały skłonności do skurczów z powodu dużego stężenia hormonów wykazały, że te, które zażywały tran dorszowy potrzebowały mniej środków przeciwbólowych, niż ich koleżanki, które go nie zażywały.

Tran – źródło witaminy D

Niedobór witaminy D wiąże się z poważnym ryzykiem osteoporozy, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, nowotworów i chorób autoagresyjnych, jak na przykład stwardnienie rozsiane. Jest również szkodliwy dla rozwijających się płodów i powoduje krzywicę u dzieci. Naukowców zarówno w USA jak i Europie w coraz większym stopniu niepokoją niedobory witaminy D, które uważa się za przyczynę ponownego wzrostu zachorowań na krzywicę.

Inne objawy związane z jej niedoborem to:

  • ból w kościach,
  • tężyczka (tj. sztywność lub zdrętwienie mięśni, kurcze, uczucie drętwienia),
  • pieczenie w ustach i/lub gardle,
  • biegunki,
  • napięcie nerwowe.

Suplementacja

Najlepiej suplementować tran w postaci standaryzowanych kapsułek, gdyż nie mają one przykrego zapachu tranu i tran w nich nie jest podatny na utlenianie. Najlepszym źródłem tranu jest dorsz norweski. Tran z niego zawiera najwięcej witamin A i D oraz nienasyconych kwasów tłuszczowych Omega 3. Minimalna porcja dzienna powinna dostarczać 375 μg (1250 j.m.) witaminy A (47% DZS*), 3,4 μg (135j.m.) witaminy D (68% DZS*) oraz 49 mg (12%) kwasu eikozapentaenowego EPA i 32 mg (8%) kwasu dokozaheksaenowego DHA.
Tran powinien być przyjmowany minimum przez 3 miesiące.
Ze względu na bardzo wysoki poziom witaminy A i D, tranu nie powinny bez konsultacji z lekarzem przyjmować kobiety w ciąży lub planujące ciążę.

* DZS – procent realizacji dziennego zalecanego spożycia

Piśmiennictwo:

  1. dr Eric Trimmer „Zdrowa żywność poradnik”, Da Capo 1995.
  2. Światosław Ziemlański, praca zbiorowa “Normy żywienia człowieka”, PZWL 2001.
  3. M.T. Murry „Encyclopedia of Nutritional Suplement”. Prima Publishing 1996.