Dieta bezglutenowa – czy dla wszystkich?

2019-06-21

Dieta bezglutenowa to bardzo dobre rozwiązanie dla osób z nietolerancją lub alergią na gluten. Często stosują ją także osoby, które chcą „oczyścić” swój organizm. Należy jednak pamiętać, że w każdym z tych przypadków niezbędne jest dostarczanie większej ilości witamin, minerałów i błonnika.

Zacznijmy od kontrowersyjnego tematu: czy dieta bezglutenowa jest dobra dla każdego? Nie ma na to prostej odpowiedzi. W przyrodzie bowiem nic nie dzieje się bez powodu. W naszej diecie od zarania dziejów, choć…

Człowiek (homo) liczy sobie już jakieś 2,8 miliona lat. Tymczasem zboża i jego produkty na stale zagościły w jego żołądku około 11 tys. lat temu (w późnym paleolicie). Wiązało się to z rozwojem cywilizacji, osiedleniem się ludzi i posiadaniem umiejętności do uprawiania, zbierania i przetwarzania zboża. Pierwsze dowody na tę umiejętnością archeolodzy znajdują w wykopaliskach na terenie dawnej Mezopotamii, 9,5 tys. lat temu sztukę uprawy roli posiedli mieszkańcy Indii, potem Egiptu, Chin.

Młode zboża

W całym procesie ewolucji zboża są więc pokarmem stosunkowo nowym, ale od tychże 10 tys. lat coraz powszechniejszym. Nauczyliśmy się trawić białko zawarte w zbożu (właśnie ów gluten). Można powiedzieć, że zboża i jego przetwory są nam potrzebne. Nie wszyscy tak jednak sądzą. Wystarczy sięgnąć do niektórych badań i książek popularnonaukowych, które wskazują, że mąka może nie być dla nas korzystna.

Wciąż jednak dla wielu ludzi zboża są źródłem białka i błonnika. A przecież nie jedynym! Bardzo bogatym źródłem białka jest soja, rośliny strączkowe, jajka, mięso. Błonnik pochodzący z roślin i owoców także może z sukcesem zastąpić ten zawarty w zbożach (warto pamiętać, że we współczesnej diecie, część produktów zbożowych takich jak mąka, są w znacznym stopniu mechanicznie pozbawiane błonnika).

W zbożach jest też szereg substancji, które nam nie służą. Lektyny i saponiny to broń obusieczna – badania naukowe odkrywają przed nami ich korzystne i niekorzystne działania. Kwas fitynowy, zwłaszcza w nadmiernych ilosciach, może z kolei ograniczać wchłanianie niektórych witamin i mikroelementów. Jest wreszcie słynny gluten, białko, które u części ludzi może wywołać reakcję obronną organizmu, która może zakończyć się m.in. zanikiem kosmków jelitowych.

Dieta bezglutenowa a suplementacja

Jak więc widzimy dieta bezglutenowa może nieść ze sobą niedostateczną ilość wielu ważnych substancji i często konieczność ich suplementowania. Czym jest zaś suplementacja? To uzupełnienie, dodatek.

Prawidłowa i świadoma suplementacja to uzupełnienie codziennej diety o te składniki, które na co dzień się w niej nie znajdują lub znajdują w zbyt małej ilości.

Błonnik w parze z bakteriami

Dobrym przykładem są na przykład suplementy diety zawierające szczepy probiotyczne (L. acidophilus, B. lactis, L. paracasei, L. rhamnosus). Szczepy te mogą wspierać funkcjonowanie naszego układu odpornościowego i trawiennego. Różne czynniki wewnętrzne i zewnętrzne mogą wpłynąć na zachwianie równowagi pomiędzy różnymi bakteriami zasiedlającymi nasze jelita. Podobnie jest z błonnikiem. Jeśli błonnika pochodzenia zbożowego nie zastępujemy innymi źródłami, mogą pojawić się zaparcia. Wtedy także można rozważyć suplementację błonnikiem „bezglutenowym” – np. pochodzącym z babki płesznik.

Skomplikowana maszyna

W diecie osób zmagających się z nietolerancją lub alergią na gluten mogą pojawić się niedostateczne ilości żelaza, cynku, miedzi, wapnia, kwasu foliowego, witaminy B12 i ryboflawiny. Warto także przyjrzeć się stężeniom witaminy D3 w organizmie.

 

Poza wymienionymi składnikami, istotne są również takie witaminy jak A, E i K – o czym piszemy w innym artykule. Czytając o diecie bezglutenowej dobrze jest jednak zdać sobie sprawę, że nasz organizm to skomplikowana maszyna, która do dobrego funkcjonowania potrzebuje bardzo wielu składników. Jeśli zabierzemy mu błonnik z otrębów czy płatków zbożowych to musimy mu go dostarczyć w innej postaci.

 

Źródła treści

Antioxidant status and lipid peroxidation in small intestinal mucosa of children with celiac disease.

New Optimum Nutrition Bible. Patrick Holford. Piatkus 2004.

This error message is only visible to WordPress admins

Error: No feed with the ID 2 found.

Please go to the Instagram Feed settings page to create a feed.